Rechtvaardige zorg

Duurzame zorg is rechtvaardige zorg.

Background:

Bezuinigen in de zorg door gedragsverandering

Veel van de huidige bezuinigingsmaatregelen in de gezondheidszorg hebben tot doel het gedrag van mensen te veranderen. Verandering is belangrijk want, zo wordt er gezegd, huisartsen zouden patiënten vaak onnodig doorsturen naar de specialist. Oncologen zouden soms medisch zinloze behandelingen voorschrijven, alleen om patiënt en familieleden gerust te stellen. Burgers zouden zich soms gedragen als veeleisende consumenten die “op jacht zijn naar gezondheid.” Bovendien houden sommigen van hen er een ongezonde levensstijl op na, wat uiteindelijk tot langdurige en kostbare zorg leidt.  

Om het gedrag van mensen te beïnvloeden zet de overheid financiële prikkels in, of  verschaft informatie over de risico’s van het ongewenste gedrag. Een ander instrument dat de overheid zo nu en dan aanwendt, is keuze-architectuur: via kleine aanpassingen in de omgeving (denk aan verkeersdrempels) mensen een duwtje in de richting van het “goede” gedrag geven. Zulke beleidsmaatregelen blijken echter vaak minder effectief dan gewenst. Daarom zou de overheid meer rekening moeten houden met de mening van betrokkenen zelf. Wat vinden zij rechtvaardig en billijk en waarom? Bijvoorbeeld: beleid gericht op het bevorderen van ‘zelf-management’ zal op weerstand stuiten als de patiënt dit ervaart als ‘afschuiven’ en ‘in de steek laten’.

Doel van het project

Dit onderzoek richt zich op de rol die morele overtuigingen van verschillende belanghebbenden spelen in de effectiviteit van beleid gericht op gedragsverandering. Conflicterende ideeën van betrokkenen over wat rechtvaardige zorg behelst, maken dat uitvoering van het beleid soms stroever verloopt dan verwacht. Door middel van onder andere participerende observatie, interviews en documentanalyse bestuderen we twee projecten – beide onderdeel van verschillende proeftuinen in de zorg. Het onderzoek verschaft ons inzicht in wat wordt gezien als rechtvaardige zorg. Daarnaast willen we op basis van de verzamelde data procedures ontwikkelen om de ideeën over rechtvaardige zorg van de verschillende partijen meer te betrekken in het proces van implementatie.

Onderzoeksvragen

Hoofdvraag: Kunnen we de uitvoering van zorginnovaties gericht op gedragsverandering verbeteren terwijl we rekening houden met de ideeën over rechtvaardige zorg van belanghebbenden? Zo ja, hoe?

  • Welke verdeling van taken, verantwoordelijkheden en schaarse middelen achten verschillende betrokkenen (patiënten, mantelzorgers, verplegers, artsen, managers van zorginstellingen en verzekeraars) rechtvaardig en billijk en waarom?
  • Wat zijn de effecten van mogelijke verschillen in opvattingen over rechtvaardige zorg op de organisatie van de zorginnovaties in kwestie?
  • Welke aanpassingen aan de inhoud van het beleid of de uitvoering ervan kunnen bijdragen aan effectiever beleid?

 

Staff